Onze gevoelens hebben een enorme impact op onze gezondheid. Het boek Het emotionele DNA van Prof. Dr. Pierre Capel leert ons dat gevoelens direct effect hebben op het reilen en zeilen van de cellen in ons lichaam en zelfs ons DNA. Mindblowing! Die kennis mag in editie Happy Healthy niet ontbreken. Dompel je onder in de wondere wereld van onze gevoelens en de enorme impact die ze hebben op ons functioneren. Laat je verwonderen.
Hoe ons emotionele DNA onze gezondheid beïnvloedt
Als we over onze gevoelens praten, weten we precies waar we het over hebben. Maar als we willen weten hoe ze ontstaan, waar ze vandaan komen en wat ze allemaal met ons doen, weten we het niet zo goed. Gevoelens zijn voor velen als een soort mist die door ons hele lijf dwarrelen. Maar is dat zo? In de Westerse cultuur heeft de ratio een zeer dominante rol. De invloed van gevoelens wordt niet al te serieus genomen en zelfs zwaar onderschat. De uitspraak van Descartes: ‘Cogito ergo sum’, wat ‘Ik denk dus ik ben’ betekent, galmt door in onze hele maatschappij. Die tweedeling in lichaam en geest, met als overheerser het denken en de gevoelens als ondergeschikt belang, is zeer diepgeworteld. Dit beeld is zo ingeburgerd dat een holistische benadering niet alleen stuit op vooroordelen, maar ook veel weerstand oproept. Waarom wordt in onze cultuur de plaats van gevoelens zo mager bedeeld? Omdat de logica alleen maar materiële en tastbare dingen gebruikt en huiverig is voor immateriële, niet-meetbare processen.
De kracht van gevoelens op ons emotionele DNA
Gevoelens zijn niet tastbaar maar wél reëel en hebben een enorme kracht. Zo worden er in de interactie tussen mensen gevoelens gegenereerd die een enorme sturende kracht hebben. Bij een positieve interactie heet dit ‘liefde’ en bij een negatieve ‘haat’, maar deze krachten zijn niet in maat of getal uit te drukken. In hun geïsoleerde vorm bestaan ze niet, je kan niet drie kilo liefde kopen of anderhalve meter haat en daarom vallen zij buiten het terrein van de logica, waarbij alles meetbaar moet zijn. Als een cultuur voornamelijk rationeel gestructureerd is, bestaat er weinig plaats voor gevoelens. Hun kracht wordt wel degelijk ervaren, maar is in een dominant logische wereld moeilijk te plaatsen, waardoor ze bij voorkeur worden ontweken of ontkend.
Deze ontkenning heeft desastreuze gevolgen, want gevoelens zijn verbonden met een keiharde biochemie die een enorme impact heeft op ons functioneren. Niet een functioneren op een soort metafysisch, vaag niveau; maar direct op het reilen en zeilen van de cellen in ons lichaam, tot en met het gebruik van het (emotionele) DNA door die cellen. Is het verwonderlijk dat allerlei onbegrepen ziekten nu floreren in onze haastige maatschappij, waar chronische stress een geaccepteerd fenomeen is en druk, druk, druk het standaard antwoord is op de vraag: hoe gaat het?
‘Daarom worden onze beslissingen en reacties voornamelijk door onze gevoelens bepaald, en heeft onze ratio een betrekkelijk kleine bijdrage in ons handelen’
Het is hoog tijd om Descartes te corrigeren en de psyche met al zijn facetten weer te integreren in ons menszijn, zodat “tussen de oren” niet meer als vuilnisbak voor medisch onbegrip wordt gebruikt, maar in ere wordt hersteld als dominante factor van ons bestaan.
Door de anatomie van de hersenen is er een keiharde volgorde: eerst voelen en dan pas denken. Al het contact met de buitenwereld verloopt via onze zintuigen en al onze waarnemingen worden eerst in het limbisch systeem (tussen de oren) verwerkt. Daar worden zij met waardeoordelen verbonden en met gegevens uit ons emotioneel geheugen geassocieerd. Dit proces gaat razendsnel en vormt de gevoelens die sturend zijn voor onze beslissingen, wat allemaal nog steeds binnen het limbisch systeem plaatsvindt. De cortex, waar het bewustzijn en het denken zetelen, wordt na dit proces geïnformeerd en pas dan worden wij ons bewust van onze waarnemingen. Daarom worden onze beslissingen en reacties voornamelijk door onze gevoelens bepaald, en heeft onze ratio een betrekkelijk kleine bijdrage in ons handelen.
‘Gevoelens beïnvloeden het gebruik van DNA in onze cellen’
Gevoelens doen meer dan het sturen van ons handelen
Iedereen weet dat bij gevaar het angstgevoel, dat in een specifiek deel van het limbisch systeem (de amygdala) wordt gevormd, adrenaline vrijmaakt, waardoor het hele lichaam in een andere stand komt. Maar ieder gevoel heeft zijn eigen hormonale reactiepatroon. Voor sociaal contact zijn de hormonen oxytocine en vasopressine belangrijk. Als je iemand sympathiek vindt gaan deze omhoog en ze staan dan ook aan de basis van vriendschappen. Zo heeft ieder gevoel zijn eigen hormoon patroon, dat vanuit het limbisch systeem onder meer via de grote hormoonfabriek in de hersenen, de hypofyse, wordt gevormd.
Behalve de activiteit in de neuronale netwerken van de hersenen en de complexe hormoon profielen, gaat de lichamelijke invloed van gevoelens nog veel verder. Gevoelens beïnvloeden het gebruik van DNA in onze cellen. DNA is een extreem stabiele structuur, maar wat kunnen die gevoelens dan doen met dit onveranderbare DNA? De mens is ontstaan uit één bevruchte eicel die zich eindeloos verdubbelt, waarbij het DNA in iedere cel hetzelfde blijft. In een levercel zit dus precies hetzelfde DNA als in een niercel, maar toch hebben die twee cellen totaal andere functies. Zij hebben dezelfde genen, maar deze genen kunnen aan- of uitstaan, zodat bijvoorbeeld in de lever andere genen actief zijn dan in de nier. In alle cellen zitten een soort DNA schakelaars, die specifiek genen aan of uit kunnen zetten. Deze schakelaars heten transcriptiefactoren en daar heb je er wel 1.500 verschillende van, die ieder een eigen patroon aan genen besturen. Maar wie of wat bestuurt deze schakelaars? Naast allerlei systemen die het gebruik van de genen op het DNA regelen, komen we ook uit bij gevoelens, opgewekt in dat prachtige limbische systeem. Dus de activiteit “tussen de oren” heeft een directe invloed op hoe wij onze genen, ons lichaam gebruiken en daarmee onze gezondheid beïnvloeden. Het is fascinerend om te zien dat een emotie, via de hersenactiviteit in het limbische systeem, hormoonprofielen laat ontstaan, die selectief combinaties van transcriptiefactoren activeren of remmen, waardoor ons lichaam honderden genen anders gaat gebruiken…
Het hele artikel van Prof. Dr. Pierre Capel in Manifestatie Magazine lezen? Bestel hier de Happy Healthy-editie, inclusief interviews met Remy Bonjasky, Gwen van Poorten en Christine Beijnen.
Over Prof. Dr. Pierre Capel
Pierre Capel is emeritus hoogleraar experimentele immunologie aan de Universiteit Utrecht. Naast jarenlang research binnen het vakgebied van de immunologie, heeft hij ook gewerkt aan de ontwikkeling van nieuwe therapieën en inzichten op het gebied van beenmerg- en niertransplantatie en immunotherapieën. De laatste jaren heeft hij de biochemische achtergrond van sport, yoga en meditatie bestudeerd. Hij houdt over dit onderwerp regelmatig lezingen, geeft zijn eigen cursus Zelf genezend vermogen en schreef het boek Het Emotionele DNA. Voor meer informatie bezoek zijn website: www.pierrecapel.nl.